Shloka 73
धृतराष्ट्रस्य वनप्रस्थानानुज्ञा | Permission for Dhṛtarāṣṭra’s Forest-Retirement
पूर्वराज्ञां च पुत्रो5यमिति कृत्वानुजानथ । “यह राजा धृतराष्ट्र बूढ़ा है। इसके पुत्र मारे गये हैं; अतः यह दुःखमें डूबा हुआ है और यह अपने प्राचीन राजाओंका वंशज है'--ऐसा समझकर आपलोग मेरे अपराधोंको क्षमा करते हुए मुझे वनमें जानेकी आज्ञा दें
pūrvarājñāṃ ca putro ’yam iti kṛtvānujānatha |
‘આ પ્રાચીન રાજાઓના વંશનો પુત્ર છે’ એમ સમજીને આપ આજ્ઞા આપો. ‘આ રાજા ધૃતરાષ્ટ્ર વૃદ્ધ છે; તેના પુત્રો માર્યા ગયા છે; તેથી તે શોકમાં ડૂબેલો છે અને તે પૂર્વ રાજવંશનો છે’ એમ જાણીને, મારા અપરાધો ક્ષમા કરીને મને વનમાં જવાની પરવાનગી આપો.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds compassion and dharmic discretion: one should temper judgment with awareness of age, bereavement, and lineage-responsibility, and respond with forgiveness and permission for a life of withdrawal when worldly duties have collapsed.
The speaker frames Dhṛtarāṣṭra as an aged, grief-stricken scion of the old royal line and urges others to pardon perceived faults and allow him to depart to the forest—signaling the transition from courtly life to vānaprastha/retirement.