Mahabharata — Ashramavasika Parva, Shloka 466
अश्रमवासिनां विषादः — Lament in Hastināpura after the Elders’ Forest Withdrawal
तेनारम्भेण महता मामुपास्ते महामुने । “आपके पुत्र
tenārambheṇa mahatā māmupāste mahāmune |
વૈશમ્પાયન બોલ્યા— હે મહામુને! તે મહાન આરંભથી તે મને ઉપાસે છે અને સેવા કરે છે. ‘મારા પુત્રો—આ શ્રીમાન રાજાઓ—જે યુદ્ધમાં કદી પીઠ ન બતાવતા અને પરમ બુદ્ધિમાન હતા; તેમના સો પુત્રો સમરભૂમિમાં માર્યા ગયા, તેથી તેમની આ સો પત્નીઓ અહીં બેઠી છે. આ મારી વહુઓ દુઃખ અને શોકના આઘાત સહન કરીને મારા અને રાજાના શોકને વારંવાર વધારતી રહે છે. હે મહામુને! શોકના મહાપ્રવાહથી રડતી આ બધી મને જ ઘેરીને બેઠી રહે છે.’
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical weight of war’s aftermath: even ‘valorous’ and ‘wise’ warriors leave behind a community of suffering. It underscores compassion and responsibility toward those who bear the consequences—especially widows and elders—showing that dharma includes care for the grieving, not only heroism in battle.
The narrator reports a scene in which the bereaved women—wives of the slain sons—sit around the elder (the speaker’s ‘me’ in the quoted speech), crying intensely. Their mourning repeatedly deepens the sorrow of both the elder and the king, emphasizing the continuing trauma after the Kurukṣetra war.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.