Shloka 17
Bhāgīrathī-tīra-śauca, Kurukṣetra-gamana, and Śatayūpa-āśrama-dīkṣā (गङ्गातीरशौच–कुरुक्षेत्रगमन–शतयूपाश्रमदीक्षा)
वायुभक्षो निराहार: कृशो धमनिसन्ततः । कदाचिद् दृश्यते विप्रै: शून्येडस्मिन् कानने क्वचित्,*वे निरन्तर उपवास करते और वायु पीकर रहते हैं, इसलिये अत्यन्त दुर्बल हो गये हैं। उनके सारे शरीरमें व्याप्त हुई नस-नाड़ियाँ स्पष्ट दिखायी देती हैं। इस सूने वनमें ब्राह्मणोंको कभी-कभी कहीं उनके दर्शन हो जाया करते हैं!
vāyubhakṣo nirāhāraḥ kṛśo dhamanisantataḥ | kadācid dṛśyate vipraiḥ śūnye 'smin kānane kvacit ||
વાયુને જ આહાર બનાવી અને નિરાહાર રહી તે અત્યંત કૃશ થઈ ગયો છે; તેના શરીરમાં વ્યાપેલી ધમનીઓનું જાળ સ્પષ્ટ દેખાય છે. આ સૂના વનમાં બ્રાહ્મણોને ક્યારેક ક્યાંક તેના દર્શન થઈ જાય છે.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the austerity of renunciation: extreme fasting and subsisting on air lead to bodily frailty, underscoring the ethical ideal of detachment from comfort and the seriousness of tapas undertaken in the forest stage of life.
Vaiśampāyana describes an ascetic figure in the deserted forest who practices continuous fasting and lives on air; he has become so thin that his veins are visible, and brahmins only occasionally glimpse him wandering in that wilderness.