Shloka 76
छत्रोपानहदानफलप्रशंसा — Praise of the Merit of Donating Umbrella and Footwear
आनीय सा तदा तस्मै प्रादादसकृदच्युत । प्रभो! इस विषयमें महर्षि जमदग्नि और महात्मा भगवान् सूर्यके संवादका वर्णन किया जाता है। पूर्वकालकी बात है
ānīya sā tadā tasmai prādād asakṛd acyuta | prabho! asmin viṣaye maharṣi-jamadagni-mahātmā-bhagavat-sūryayoḥ saṃvādasya varṇanaṃ kathyate | pūrvakālasya vṛttāntam—ekadā bhṛgunandanaḥ bhagavān jamadagniḥ dhanur-vidhāna-krīḍāṃ kurvan āsīt | dharmāc cyuta na bhava yudhiṣṭhira! sa punaḥ punaḥ dhanuṣi bāṇān āropya tān mumoca, te ca sarve tejasvinaḥ bāṇāḥ patnyā reṇukayā ānīyānīya tasmai punar api pradīyante sma |
ભીષ્મ બોલ્યા—હે અચ્યૂત! તે (રેણુકા) તે બાણો લાવીને વારંવાર તેમને પાછા આપતી હતી. પ્રભો, આ પ્રસંગમાં મહર્ષિ જમદગ્નિ અને મહાત્મા ભગવાન સૂર્યનો સંવાદ વર્ણવાય છે. પ્રાચીન કાળમાં એક દિવસે ભૃગુવંશીય જમદગ્નિ ધનુર્વિદ્યાની ક્રીડામાં રત હતા. હે ધર્મનિષ્ઠ યુધિષ્ઠિર! તેઓ વારંવાર ધનુષ પર બાણ ચઢાવી તે તેજસ્વી બાણો છોડતા, અને તેમની પત્ની રેણુકા તે બાણો ફરી ફરી લાવીને તેમને સોંપતી હતી.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds steadfastness in dharma and the ethical texture of household life: disciplined practice by the sage and devoted, repeated service by Renuka. It sets up a traditional ‘saṃvāda’ (dialogue) as a vehicle for moral instruction, showing how righteousness is sustained through constancy and supportive duty.
Bhishma introduces an ancient episode: Jamadagni is practicing archery as a sport/training, repeatedly shooting arrows. Renuka retrieves the brilliant arrows and hands them back to him again and again. This serves as the narrative lead-in to the dialogue between Jamadagni and Surya that will be recounted on this topic.