Shloka 8
Śrāddha-pravṛtti-kathana and Varjya-dravya-nirdeśa
Origin and Prohibitions in Śrāddha
आजेन वापि लौहेन मघास्वेव यतव्रत: । हस्तिच्छायासु विधिवत् कर्णव्यजनवीजितम्
ājena vāpi lauhena maghāsveva yatavrataḥ | hasticchāyāsu vidhivat karṇavyajanavījitam ||
ભીષ્મે કહ્યું—“અથવા તે નિયમપૂર્વક વ્રત પાળીને મઘા નક્ષત્રમાં જ, હાથીની છાયામાં બેસી, હાથીના કાનને વ્યજન સમાન પવન લેતો, વિધિપૂર્વક અમારું શ્રાદ્ધ કરે—અને ચોખાના પાયસ અથવા લૌહ-શાકનું નૈવેદ્ય અર્પણ કરે.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes disciplined observance of prescribed rites: śrāddha should be performed with proper procedure (vidhivat), appropriate offerings, and attention to auspicious timing (Maghā), showing that dharma is upheld through careful, rule-governed ancestral duty.
Bhishma is describing a specific, rule-bound mode of performing śrāddha: during the Maghā nakṣatra, the performer—steadfast in vows—sits in an elephant’s shade and is fanned by the elephant’s ears, while offering designated foods such as rice-pāyasa or lauhā-śāka, underscoring the ritual’s exacting conditions.