Mahabharata — Anushasana Parva, Shloka 16
Cyavana’s Water-Vow and the Ethics of Cohabitation (स्नेह-सम्वास-धर्मः)
भारत! ब्राह्मणसे शूद्रामें जो पुत्र उत्पन्न होता है, उसे तो धन न देनेका ही विधान है तो भी शूद्राके पुत्रको पैतृक धनका स्वल्पतम भाग--एक अंश दे देना चाहिये ।।
bhīṣma uvāca | bhārata! brāhmaṇe śūdrāyāṃ yo putra utpadyate, tasmai tu dhanaṃ na dātavyam iti vidhānam; tathāpi śūdrāyāḥ putrāya paitṛkasya dhanasya svalpatamaṃ bhāgam—ekam aṃśaṃ—dātavyaḥ || daśadhā pravibhaktasya dhanasya eṣa bhavet kramaḥ | savarṇāsu tu jātānāṃ samān bhāgān prakalpayet ||
ભીષ્મે કહ્યું—હે ભારત! બ્રાહ્મણથી શૂદ્રા સ્ત્રીમાં જન્મેલા પુત્રને ધન ન આપવાનું જ વિધાન છે; છતાં પણ શૂદ્રના પુત્રને પિતૃધનનો સૌથી નાનો ભાગ—એક અંશ—આપી દેવો જોઈએ. ધન દસ ભાગમાં વહેંચાય ત્યારે આ જ ક્રમ છે. પરંતુ સમવર્ણ સ્ત્રીઓથી જન્મેલા પુત્રો માટે સૌને સમાન ભાગો નક્કી કરવા જોઈએ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma outlines a dharma-based rule for inheritance: in a ten-part division, sons born from women of the same varna receive equal shares, while a son connected with a Shudra mother is assigned only the smallest portion, reflecting the text’s normative social-legal framework.
In the Anushasana Parva’s instruction on dharma, Bhishma is advising Yudhiṣṭhira on household and legal duties—specifically, how paternal wealth should be apportioned among sons under different marital/varna circumstances.