Shloka 22
Vipula’s Yogic Protection of the Guru’s Household (विपुलस्य योगरक्षा / Vipulasya Yogarakṣā)
Devanagari script
यदि पुंसां गतिर्ब्रह्मन् कथंचिन्नोपपद्यते | अप्यन्योन्यं प्रवर्तन्ते न हि तिष्ठिन्ति भर्तृषु
Translation
બ્રહ્મન! જો કોઈ રીતે પુરુષની પ્રાપ્તિ શક્ય ન બને અને પતિઓ પણ દૂર ગયા હોય, તો તેઓ પરસ્પર ઉપાયો કરીને સંભોગમાં પ્રવૃત્ત થાય છે; તેઓ પતિઓમાં જ સ્થિર રહેતા નથી.
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
पुंसाम्of men
पुंसाम्:
TypeNoun
Rootपुंस्
FormMasculine, Genitive, Plural
गतिःcourse/way; resort
गतिः:
Karta
TypeNoun
Rootगति
FormFeminine, Nominative, Singular
ब्रह्मन्O Brahmin
ब्रह्मन्:
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Vocative, Singular
कथंचित्somehow, in any way
कथंचित्:
TypeIndeclinable
Rootकथंचित्
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
उपपद्यतेis possible; is obtained; comes about
उपपद्यते:
TypeVerb
Rootउप√पद्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
अपिeven; also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अन्योन्यम्one another; mutually
अन्योन्यम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्योन्य
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular, used adverbially: 'mutually/with one another'
प्रवर्तन्तेthey engage; they set about
प्रवर्तन्ते:
TypeVerb
Rootप्र√वृत्
FormPresent, Atmanepada, Third, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
हिindeed; for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
तिष्ठन्तिthey remain; they stay
तिष्ठन्ति:
TypeVerb
Root√स्था
FormPresent, Parasmaipada, Third, Plural
भर्तृषुin/with (their) husbands
भर्तृषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभर्तृ
FormMasculine, Locative, Plural
ब्रह्मन्O Brahmin
ब्रह्मन्:
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes