Shloka 4
Vipulopākhyāna—Ruci-rakṣā and Śakra’s Māyā (विपुलोपाख्यानम्—रुचिरक्षणं शक्रमाया च)
Devanagari script
अपूर्व भावयेत् पात्र यच्चापि स्याच्चिरोषितम् । दूरादभ्यागतं चापि तत्पात्रं च विदुर्बुधा:
Translation
આ દૃષ્ટિએ વિચાર કરીએ તો—જે અગાઉ અજાણ્યો છે, અથવા જે લાંબા સમયથી સાથે રહ્યો છે, અથવા જે દૂર દેશથી આવ્યો છે—આ ત્રણેયને જ વિદ્વાનો દાનપાત્ર માને છે.
Word by Word
अपूर्वम्a new/previously unknown (person)
अपूर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअपूर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
भावयेत्should honor/esteem
भावयेत्:
Karta
TypeVerb
Rootभू (भावयति)
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
पात्रम्a worthy recipient (vessel)
पात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपात्र
FormNeuter, Accusative, Singular
यत्which/that
यत्:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
स्यात्may be/is (should be)
स्यात्:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
चिरोषितम्long-dwelling/long-associated
चिरोषितम्:
Karta
TypeAdjective
Rootचिरोषित
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
दूरात्from afar
दूरात्:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootदूर
अभ्यागतम्arrived/come
अभ्यागतम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअभ्यागत
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अपिalso
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
पात्रम्recipient/worthy person
पात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपात्र
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
विदुःknow/consider
विदुः:
TypeVerb
Rootविद्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
बुधाःthe wise (men)
बुधाः:
Karta
TypeNoun
Rootबुध
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes