Shloka 12
Brāhmaṇa-pūjā, Haviḥ-dāna, and the Vāsudeva–Pṛthivī Saṃvāda
Chapter 34
यादव! जो लोग वनमें फल-मूल खाकर तपस्यामें लगे रहते हैं, किसी प्रकारका संग्रह नहीं रखते और क्रियानिष्ठ होते हैं, उन्हींको मैं मस्तक झुकाता हूँ ।।
nārada uvāca | yādava! ye janā vane phala-mūla-bhakṣāḥ tapasyeṣu ratāḥ tiṣṭhanti, saṃgrahaṃ na kurvanti, kriyā-niṣṭhāś ca bhavanti, tān eva ahaṃ śirasā namāmi || ye bhṛtya-bharaṇe śaktāḥ satataṃ cātithi-vratāḥ | bhuñjate deva-śeṣāṇi tān namasyāmi yādava ||
હે યાદવ! જે વનમાં રહી મૂળ-ફળ ખાઈ તપશ્ચર્યામાં રત રહે છે, કોઈ સંગ્રહ રાખતા નથી અને ક્રિયાનિષ્ઠ છે—તેમને હું મસ્તક નમાવું છું। તેમજ જે માતા-પિતા, કુટુંબજનો અને સેવકાદિ આશ્રિતોનું ભરણ-પોષણ કરવા સમર્થ છે, સદા અતિથિસેવાનો વ્રત પાળે છે અને દેવયજ્ઞ પછી બચેલું અન્ન જ ભોજન કરે છે—તેમને પણ હું નમસ્કાર કરું છું।
नारद उवाच
Educational Q&A
True dharma is honored in two complementary forms: (1) ascetic restraint—living simply, practicing tapas, and avoiding hoarding; and (2) householder responsibility—supporting dependents, serving guests, and eating only after offering to the gods. Both express self-control and service.
Nārada addresses Yādava (Kṛṣṇa) and declares whom he reveres. He praises exemplary people—forest ascetics devoted to austerity and non-accumulation, and householders devoted to hospitality, sacrificial order, and the care of dependents—by bowing to them as models of righteous living.