Shloka 3
Pātra-Lakṣaṇa and Niścita-Dharma
Marks of a Worthy Recipient and Stable Criteria of Dharma
रूयुवाच द्यावापृथिव्योर्यत्रैषा काम्या ब्राह्मणसत्तम | शृणुष्वावहितः सर्व यदिदं सत्यविक्रम
bhīṣma uvāca | dyāvāpṛthivyor yatraiṣā kāmyā brāhmaṇasattama | śṛṇuṣvāvahitaḥ sarvaṃ yad idaṃ satyavikrama ||
સ્ત્રીએ કહ્યું—“બ્રાહ્મણસત્તમ! સ્વર્ગ હોય કે પૃથ્વી—જ્યાં જ્યાં સ્ત્રી અને પુરુષ વસે છે, ત્યાં પરસ્પર સંયોગની કામના સદૈવ રહે છે. સત્યપરાક્રમી! સાવધાન થઈ સાંભળો; આ રૂપપરિવર્તનની લીલાનું કારણ હું કહું છું.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames kāma (desire for union) as a pervasive human condition across realms, and it prepares an ethical explanation: extraordinary events (like transformations) are to be understood through their underlying causes rather than mere spectacle.
Bhishma addresses a Brahmin and asks him to listen attentively, introducing an account that will explain why a sequence of ‘transformations’ or changes of form occurred, grounding the story in motive and causation.