Shloka 110
९०६ अरौद्र:-सब प्रकारके रुद्र (क्रूर) भावोंसे रहित शान्तिमूर्ति
araudraḥ, kuṇḍalī, cakrī, vikramī, ūrjitaśāsanaḥ, śabdātigaḥ, śabdasahaḥ, śiśiraḥ, śarvarīkaraḥ
ભીષ્મે ઉપાધિઓની કડીમાં વર્ણન કર્યું—તે અરૌદ્ર છે, રુદ્રસદૃશ ક્રૂરતાથી રહિત શાંતિમૂર્તિ; સૂર્ય સમ તેજવાળા મકરાકૃતિ કુંડળધારી; સુદર્શન ચક્રધારી; અતુલ પરાક્રમી; શ્રુતિ-સ્મૃતિ આધારિત શાસનથી પરમ અધિકાર ધરાવનાર. તે શબ્દની પહોંચથી પર છે, વાણીનો વિષય નથી; છતાં તેના પર કરાયેલા કઠોર શબ્દો સહે છે. ત્રિતાપથી દગ્ધ જનને શીતળતા અને શાંતિ આપનાર; અને ‘રાત્રિ’નો કર્તા—જ્ઞાની માટે સંસાર અંધકાર સમ, અજ્ઞાની માટે સત્યજ્ઞાન રાત્રિ સમ રહે એમ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the highest divine power combines supreme authority with supreme restraint: though beyond speech and unrivaled in might, the Lord remains peaceful, patient under insult, and cooling to those in distress—modeling dharmic strength as self-mastery and compassionate governance grounded in śruti and smṛti.
Bhīṣma is reciting a sequence of divine epithets (as in the Viṣṇu-sahasranāma tradition) to describe the Lord’s nature—His symbols (earrings, discus), His ethical qualities (non-cruelty, forbearance), His transcendence (beyond words), and His cosmic function of differentiating the experience of ignorance and wisdom.