Shloka 42
Bhīṣma’s Yogic Departure, Royal Cremation, and Gaṅgā’s Lament (भीष्मस्य योगयुक्त्या देहत्यागः, पितृमेधः, गङ्गाविलापः)
माधवस्यास्य माहात्म्यं श्रुतं यत् कथितं मया । तदेव तावत् पर्याप्तं सज्जनस्य निदर्शनम्
bhīṣma uvāca | mādhavasyāsya māhātmyaṃ śrutaṃ yat kathitaṃ mayā | tadeva tāvat paryāptaṃ sajjanasya nidarśanam | ataḥ kuntīnandana tvam ātmabhrātṛbandhubhiḥ svajanair iha śokaṃ na kartum arhasi | kauravakulānandavardhana yudhiṣṭhira tvam sadā krodhahīnaḥ śāntaś ca bhava | mayā yathā śrutaṃ tathā mādhavasya śrī-kṛṣṇasya māhātmyaṃ kathitam | etāvatāiva tasya mahimnaḥ bodhāya paryāptaṃ sajjanānāṃ digdarśanamātram iti |
ભીષ્મે કહ્યું—મેં જેમ સાંભળ્યું હતું તેમ જ આ માધવ (શ્રીકૃષ્ણ)નું માહાત્મ્ય તને કહી સંભળાવ્યું છે. સજ્જનો માટે એટલું જ સંકેતરૂપે પૂરતું છે. તેથી, કુંતીનંદન! અહીં તારા ભાઈઓ, બંધુ-બાંધવો અને સ્વજનો માટે શોક કરવો તને યોગ્ય નથી. કુરુકુલના આનંદવર્ધક યુધિષ્ઠિર! સદા ક્રોધરહિત રહી શાંતિમાં સ્થિત રહેજે. માધવની મહિમા વિષે મેં જે કહ્યું તે સમજ જગાડવા પૂરતું છે; સજ્જન માટે તો માત્ર સૂચન પણ માર્ગદર્શન બની જાય છે.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma urges Yudhishthira to abandon grief for kinsmen and to cultivate krodha-hīnatā (freedom from anger) and śānti (inner peace). He adds that even a brief account of Krishna’s greatness is enough to orient a noble person toward right understanding and conduct.
In the Anushasana Parva’s instruction-setting, Bhishma concludes a praise/teaching about Madhava (Krishna) and turns directly to Yudhishthira with counsel: do not lament for family losses and remain calm and angerless, taking the narrated glory of Krishna as a sufficient moral-spiritual pointer.