Shloka 10
Pratyakṣa–Āgama–Ācāra: Doubt, Proof, and the Practice of Dharma (प्रत्यक्ष–आगम–आचारविचारः)
वीरासनरतैर्नित्यं स्थण्डिले शयनं तथा । शीततोयाग्नियोगश्न चर्तव्यो धर्मबुद्धिभि:
vīrāsanaratair nityaṃ sthaṇḍile śayanaṃ tathā | śītato-yāgni-yogaś ca kartavyo dharmabuddhibhiḥ ||
મહાદેવે કહ્યું—તે સદા વીરાસનમાં રત રહે અને નિર્વસ્ત્ર ભૂમિ પર શયન કરે. ધર્મબુદ્ધિ ધરાવતા વાનપ્રસ્થોએ ‘શીત-તોય-અગ્નિ-યોગ’ પણ આચરવો જોઈએ—અર્થાત્ શિયાળાની રાત્રિઓમાં ઠંડા પાણીમાં બેસવું અથવા ઊભા રહેવું, વરસાદમાં ખુલ્લામાં શયન કરવું, અને ઉનાળામાં પંચાગ્નિ-તપ સહન કરવું.
श्रीमहेश्वर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches disciplined simplicity and seasonal austerity as a dharmic regimen: steady posture (vīrāsana), sleeping on bare ground, and practicing heat-and-cold endurance according to the seasons, cultivating self-mastery and detachment.
Śrī Mahēśvara is instructing about ascetic/forest-dweller conduct, prescribing concrete bodily disciplines and seasonal observances as part of righteous living and spiritual training.