Shloka 8
Rudra-Śiva: Names, Two Natures, and the Logic of Epithets (रुद्रनाम-बहुरूपत्व-प्रकरणम्)
Devanagari script
इन्द्रेण च पुरा व्र॒ज॑ क्षिप्तं श्रीकाड्क्षिणा मम । दग्ध्वा कण्ठं तु तद् यातं तेन श्रीकण्ठता मम
Translation
પૂર્વકાળે ઇન્દ્રે મારી શ્રી મેળવવાની ઇચ્છાથી મારા પર વજ્ર ફેંક્યું. તે વજ્રે મારો કણ્ઠ દગ્ધ કરીને ચાલ્યું ગયું; તેથી હું ‘શ્રીકણ્ઠ’ નામે પ્રસિદ્ધ થયો.
Word by Word
इन्द्रेणby Indra
इन्द्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पुराformerly, once
पुरा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरा
वज्रम्the thunderbolt
वज्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootवज्र
FormNeuter, Accusative, Singular
क्षिप्तम्thrown, hurled
क्षिप्तम्:
TypeVerb
Rootक्षिप्
Formक्त (past passive participle), Neuter, Accusative, Singular
श्रीकामाक्षिणाwith eyes/desire fixed on (my) prosperity; desiring Śrī
श्रीकामाक्षिणा:
Karana
TypeAdjective
Rootश्रीकामाक्षिन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
ममof me, my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
दग्ध्वाhaving burned
दग्ध्वा:
TypeVerb
Rootदह्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
कण्ठम्the throat/neck
कण्ठम्:
Karma
TypeNoun
Rootकण्ठ
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
तत्that (thunderbolt)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
यातम्gone, departed
यातम्:
TypeVerb
Rootया
Formक्त (past passive participle), Neuter, Nominative, Singular
तेनby that, because of that
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Instrumental, Singular
श्रीकण्ठताthe state/name ‘Śrīkaṇṭha’ (being called Śrīkaṇṭha)
श्रीकण्ठता:
Karta
TypeNoun
Rootश्रीकण्ठता
FormFeminine, Nominative, Singular
ममof me, my
मम:
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes