Shloka 2
Umā’s Inquiry and the Manifestation of the Third Eye (उमा–प्रश्नः तृतीयनेत्रोत्पत्तिः)
Devanagari script
भीष्म उवाच सर्वज्ञां सर्वतत्त्वज्ञां देवलोके मनस्विनीम् । कैकेयी सुमना नाम शाण्डिलीं पर्यपृच्छत
Translation
ભીષ્મે કહ્યું—રાજન! દેવલોકની વાત છે. સર્વજ્ઞા, સર્વતત્ત્વજ્ઞા અને મનસ્વિની શાંડિલી દેવીને કેકયરાજની પુત્રી સુમનાએ આ રીતે પ્રશ્ન કર્યો.
Word by Word
भीष्मःBhishma
भीष्मः:
Karta
TypeNoun
Rootभीष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
सर्वज्ञाम्all-knowing (her)
सर्वज्ञाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्वज्ञा
FormFeminine, Accusative, Singular
सर्वतत्त्वज्ञाम्knower of all principles/realities (her)
सर्वतत्त्वज्ञाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्वतत्त्वज्ञा
FormFeminine, Accusative, Singular
देवलोकेin the world of the gods
देवलोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेवलोक
FormMasculine, Locative, Singular
मनस्विनीम्wise/strong-minded (her)
मनस्विनीम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमनस्विनी
FormFeminine, Accusative, Singular
कैकेयीKaikeyi (woman of Kekaya)
कैकेयी:
Karta
TypeNoun
Rootकैकेयी
FormFeminine, Nominative, Singular
सुमनाSumana
सुमना:
Karta
TypeNoun
Rootसुमना
FormFeminine, Nominative, Singular
नामby name
नाम:
TypeIndeclinable
Rootनाम
शाण्डिलीम्Shandili
शाण्डिलीम्:
Karma
TypeNoun
Rootशाण्डिली
FormFeminine, Accusative, Singular
पर्यपृच्छत्asked (respectfully/fully)
पर्यपृच्छत्:
TypeVerb
Rootप्रच्छ्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada, परि
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes