Shloka 21
Dāna-Śreṣṭhatā: On the Superiority of Giving
Maitreya–Vyāsa Exemplum
भृत्यातिथिजनश्चवापि गृहे पर्यशितो मया । मात्सर्यात् स्वादुकामेन नृशंसेन बुभुक्षता
bhṛtyātithijanaś cāpi gṛhe paryaśito mayā | mātsaryāt svādukāmena nṛśaṃsena bubhukṣatā ||
હું એટલો નિર્દય હતો કે ઘરમાં નોકર, અતિથિ અને આશ્રિતજન હાજર હોવા છતાં હું તૃપ્તિથી ખાઈ લેતો. ઈર્ષ્યાથી પ્રેરિત, માત્ર સ્વાદની લાલસામાં અને ક્રૂર ભૂખના વશમાં, મારા ઘરે આવેલા લોકોને ખવડાવ્યા વિના જ હું પોતે ભોજન કરતો.
कीट उवाच
Educational Q&A
The verse condemns selfish consumption and emphasizes atithi-dharma: one should feed guests, dependents, and those under one’s care before satisfying one’s own appetite. Envy and mere taste-craving are shown as ethical failings that lead to cruelty.
Kīṭa speaks in confession, admitting past wrongdoing: he would eat at home without offering food to guests and dependents, motivated by jealousy and the desire for tasty food, revealing moral decline and remorse.