Shloka 44
उपवासफलात्मकविधिः — Upavāsa as Yajña-Equivalent Merit
Angiras Teaching
अश्वमेधस्य यज्ञस्य फल प्राप्रोति मानव: । कुन्तीनन्दन! जो एक सालतक छठे समय अर्थात् तीन-तीन दिनोंपर भोजन करता है, वह मनुष्य अश्वमेध यज्ञका फल पाता है ।। ४३ इ ।। चक्रवाकप्रयुक्तेन विमानेन स गच्छति
aśvamedhasya yajñasya phalaṁ prāpnoti mānavaḥ | kuntīnandana! yo ekasālatak ṣaṣṭhe samaye arthāt tritridinopari bhojanaṁ karoti, sa manuṣya aśvamedhayajñasya phalaṁ prāpnoti || cakravākaprayuktena vimānena sa gacchati ||
અંગિરાએ કહ્યું—માનવ અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ પ્રાપ્ત કરે છે. હે કુંતીનંદન! જે એક વર્ષ સુધી ‘ષષ્ઠકાળ’—અર્થાત્ ત્રણ-ત્રણ દિવસે એક વાર—ભોજન કરે, તે અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ પામે છે. ચક્રવાક પક્ષીઓથી જોડાયેલા દિવ્ય વિમાનમાં આરુઢ થઈ તે ઉચ્ચ લોકોમાં ગમન કરે છે.
अंगियरा उवाच
Educational Q&A
Severe self-restraint and sustained austerity (regulated eating over a year) can yield spiritual merit comparable to grand royal sacrifices, emphasizing inner discipline over external ritual scale.
Sage Aṅgiras instructs Kuntī’s son (Yudhiṣṭhira) about the fruits of austerities, stating that a year-long regimen of eating once every three days grants the merit of the Aśvamedha and leads to ascent in a celestial vimāna.