Shloka 42
Tapas-śreṣṭhatā: Anāśana as the Highest Austerity
Bhagīratha–Brahmā Saṃvāda
काम यथादद्विहितं विधात्रा पृष्टेन वाच्यं तु मया यथावत् | तपो हि नान्यच्चानशनान्मतं मे नमोस्तु ते देववर प्रसीद
kāmaṃ yathādad dvihitaṃ vidhātrā pṛṣṭena vācyaṃ tu mayā yathāvat | tapo hi nānyac cānaśanān mataṃ me namo 'stu te deva-vara prasīda ||
ભગિરથે કહ્યું—દેવેશ્વર! વિધાતાએ જેમ વિધાન કર્યું હતું તેમ મેં મારી પ્રતિજ્ઞા મુજબ વિધિપૂર્વક અનશનવ્રતનું પાલન કર્યું. તમે પૂછ્યું છે, તેથી બધું યથાવત્ કહેવું યોગ્ય છે; તેથી મેં બધું કહી દીધું. મારી સમજમાં અનશનથી મોટું કોઈ તપ નથી. હે દેવવર! તમને નમસ્કાર—મારા પર પ્રસન્ન થાઓ.
भगीरथ उवाच
Educational Q&A
The verse elevates disciplined fasting (anaśana) as a supreme form of tapas and links ascetic practice with dharma: when questioned by a higher authority, one should speak truthfully and completely (yathāvat), without concealment.
Bhagīratha addresses a divine being, explaining that he has properly completed the prescribed fast. Because the deity has asked, he reports his actions fully and then offers reverence, requesting the god’s favor.