Previous Verse
Next Verse

Shloka 89

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

उद्दीपितं येन वैरं भूतान्तकरणं महत्‌ | पौलस्त्या भ्रातरश्नास्य जज्ञिरे मनुजेष्विह

uddīpitaṁ yena vairaṁ bhūtāntakaraṇaṁ mahat | paulastyā bhrātaraś cāsya jajñire manuṣeṣv iha ||

એના દ્વારા વૈરનો મહાપ્રચંડ અગ્નિ પ્રજ્વલિત થયો—જે અસંખ્ય પ્રાણીઓના વિનાશનું કારણ બન્યો. અને અહીં મનુષ્યલોકમાં તેના ભાઈઓ પુલસ્ત્યવંશના રાક્ષસરૂપે જન્મ્યા.

उद्दीपितम्kindled, inflamed
उद्दीपितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउद्-दीपित (दीप् धातु, क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
येनby whom/whereby
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
वैरम्enmity, hostility
वैरम्:
Karma
TypeNoun
Rootवैर
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
भूतान्तकरणम्causing the end/destruction of beings
भूतान्तकरणम्:
Karma
TypeAdjective
Rootभूत-अन्त-करण
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
महत्great, huge
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
पौलस्त्याःof Paulastya (Pulastya-lineage)
पौलस्त्याः:
Adhikarana
TypeNoun/Adjective
Rootपौलस्त्य
FormMasculine, Genitive, Singular
भ्रातरःbrothers
भ्रातरः:
Karta
TypeNoun
Rootभ्रातृ
FormMasculine, Nominative, Plural
नास्यnot of him / not his
नास्य:
TypeIndeclinable + Pronoun
Rootन + अस्य
Formsandhi form: न + अस्य
जज्ञिरेwere born, came into being
जज्ञिरे:
TypeVerb
Rootजन् (जनि/जन् धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Ātmanepada
मनुजेषुamong humans
मनुजेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमनुज
FormMasculine, Locative, Plural
इहhere, in this world
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pulastya (lineage reference)
P
Pulastya-line rākṣasas
D
Duryodhana (implied by the accompanying Hindi gloss)