Previous Verse
Next Verse

Shloka 125

आदि पर्व, अध्याय 67 — गान्धर्वविवाह-समयः

Duḥṣanta–Śakuntalā: Gandharva Marriage and Succession Condition

प्रत्यूचु: सहिता: सर्वे ताराधिपमपूजयन्‌ । एवं ते कथितं राजंस्तव जन्म पितु: पितु:

pratyūcuḥ sahitāḥ sarve tārādhipam apūjayan | evaṃ te kathitaṃ rājan tava janma pituḥ pituḥ |

વૈશમ્પાયન બોલ્યા—બધા દેવતાઓ એકસાથે ‘તથાસ્તુ’ કહી સંમતિ આપીને તારાધિપતિ ચંદ્રમાની પૂજા કરવા લાગ્યા. હે રાજન! આ રીતે મેં તને તારા પિતાના પિતાના (પિતામહના) જન્મનો વર્ણન કહ્યો—જ્યાં દૈવી અનુમતિ અને વિશ્વવ્યવસ્થાપ્રતિ આદર રાજવંશની પરંપરા આગળ ધપાવે છે.

प्रत्यूचुःthey replied
प्रत्यूचुः:
TypeVerb
Rootप्रति + वच्
Formलिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), परस्मैपदम्, प्रथम, बहुवचन
सहिताḥtogether, united
सहिताḥ:
Karta
TypeAdjective
Rootसहित
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
ताराधिपम्the lord of stars (the Moon)
ताराधिपम्:
Karma
TypeNoun
Rootताराधिप
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अपूपजयन्they worshipped
अपूपजयन्:
TypeVerb
Rootपूज्
Formलङ् (अनद्यतनभूत), परस्मैपदम्, प्रथम, बहुवचन
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कथितम्told, narrated
कथितम्:
TypeVerb
Rootकथित
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formषष्ठी, एकवचन
जन्मbirth (account/secret of birth)
जन्म:
TypeNoun
Rootजन्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पितुःof (your) father
पितुः:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
पितुःof the father (i.e., grandfather)
पितुः:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तथाso; in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
C
Candra (Moon)
S
Soma
D
Devas (gods)

Educational Q&A

The verse underscores that the continuity of a righteous lineage is portrayed as resting on collective assent, reverence, and alignment with cosmic order—symbolized by worship of the Moon (Soma/Candra).

Vaiśampāyana tells King Janamejaya that the assembled gods responded together and worshipped the Moon, concluding the account of the birth/origin of Janamejaya’s paternal grandfather.