Shloka 23
Vyāsa’s Arrival at Janamejaya’s Sarpasatra; Commissioning of Vaiśaṃpāyana’s Recital (व्यासागमनम्)
Devanagari script
वायुकिरुवाच आस्तीक परिधघूर्णामि हृदयं मे विदीर्यते । दिशो न प्रतिजानामि ब्रह्म॒ृदण्डनिपीडित:
Transliteration
Vāsukir uvāca: Āstīka, paridhaghoṇṇāmi; hṛdayaṃ me vidīryate | diśo na pratijānāmi brahmadaṇḍanipīḍitaḥ ||
Translation
વાસુકિ બોલ્યો—આસ્તીક! માતાના શાપરૂપ બ્રાહ્મદંડથી પીડિત થઈ હું ચક્કર ખાઈ રહ્યો છું; મારું હૃદય જાણે ફાટી રહ્યું છે, અને મને દિશાઓનું પણ ભાન રહ્યું નથી.
Word by Word
वायुकिःVāyuki (name of the speaker)
वायुकिः:
Karta
TypeNoun
Rootवायुकि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
आस्तीकO Āstīka
आस्तीक:
Sampradana
TypeNoun
Rootआस्तीक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative, Singular
परिधघूर्णामिI am whirling / reeling around
परिधघूर्णामि:
TypeVerb
Rootपरि-घूर्ण् (धातु)
FormPresent (Laṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
हृदयम्heart
हृदयम्:
Karta
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Singular
मेmy / of me
मे:
Sambandha
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormGenitive, Singular
विदीर्यतेis being torn / is splitting
विदीर्यते:
TypeVerb
Rootवि-दॄ (धातु)
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Ātmanepada (passive sense)
दिशःdirections
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Plural
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
प्रतिजानामिI recognize / I know
प्रतिजानामि:
TypeVerb
Rootप्रति-ज्ञा (धातु)
FormPresent (Laṭ), 1st, Singular, Parasmaipada
ब्रह्मदण्डनिपीडितःoppressed by the Brahman’s rod (i.e., curse/punishment)
ब्रह्मदण्डनिपीडितः:
Karta
TypeAdjective
Rootब्रह्मदण्ड-निपीडित (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
आस्तीक उवाच
Characters & Entities
V
VāsukiĀ
ĀstīkaB
brahmadaṇḍa (Brahminical punitive power/curse)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes