Shloka 303
Devanagari script
त्वमश्विनौ यमौ मित्र: सोमस्त्वमसि चानिल: । आपट्ीमें हव्य और कव्य यथावत् प्रतिष्ठित हैं। देव! आप ही दग्ध करनेवाले अग्नि, धारण-पोषण करनेवाले धाता और बुद्धिके स्वामी बृहस्पति हैं। आप ही युगल अश्विनीकुमार, मित्र (सूर्य), चन्द्रमा और वायु हैं
Transliteration
tvam aśvinau yamau mitraḥ somas tvam asi cānilaḥ | āpaṭīm̐ havyam ca kavyam yathāvat pratiṣṭhitam | deva! tvam eva dagdha-karaṇo 'gniḥ, dhāraṇa-poṣaṇa-kartā dhātā, buddheḥ svāmī bṛhaspatiś ca | tvam eva yugala-aśvinīkumārau, mitraḥ (sūryaḥ), candramāḥ, vāyuś ca ||
Translation
આપ જ અશ્વિનીકુમારોનું યુગલ, આપ જ યમદ્વય, મિત્ર, સોમ અને અનિલ છો. હે દેવ! હવ્ય અને કવ્ય—બંને—આપમાં જ યથાવત્ પ્રતિષ્ઠિત છે. આપ જ દહન કરનાર અગ્નિ, ધારણ-પોષણ કરનાર ધાતા અને બુદ્ધિના સ્વામી બૃહસ્પતિ છો.
Word by Word
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
अश्विनौthe two Aśvins
अश्विनौ:
Karma
TypeNoun
Rootअश्विन्
FormMasculine, Nominative, Dual
यमौthe two Yamas
यमौ:
Karma
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Nominative, Dual
मित्रःMitra (the deity)
मित्रः:
Karma
TypeNoun
Rootमित्र
FormMasculine, Nominative, Singular
सोमःSoma (Moon)
सोमः:
Karma
TypeNoun
Rootसोम
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
असिare
असि:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Second, Singular
चand
च:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootच
अनिलःwind (Anila)
अनिलः:
Karma
TypeNoun
Rootअनिल
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
मन्दपाल उवाच
Characters & Entities
म
मन्दपाल (Mandapāla)अ
अश्विनौ / अश्विनीकुमारौ (Aśvins)य
यमौ (the twin Yamas)म
मित्र (Mitra / Sun association)स
सोम (Soma / Moon)अ
अनिल / वायु (Anila / Vāyu)अ
अग्नि (Agni)ध
धाता (Dhātṛ)ब
बृहस्पति (Bṛhaspati)ह
हव्य (havis offerings)क
कव्य (kavya offerings)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes