Shloka 8
कल्माषपाद-शाप-कारणम्
Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse
क्षुत्पिपासापरिश्रान्तं तर्कयामास वै नृपम् । पतितं पातनं संख्ये शात्रवाणां महीतले
kṣutpipāsāpariśrāntaṃ tarkayāmāsa vai nṛpam | patitaṃ pātanaṃ saṅkhye śātravāṇāṃ mahītale ||
યુદ્ધમાં શત્રુદળોને ધરતી પર પાડી દેતો એ નૃપ જ્યારે જમીન પર પડેલો દેખાયો, ત્યારે ગંધર્વે અનુમાન કર્યું કે રાજા હવે ભૂખ-તરસથી અત્યંત પરિશ્રાંત થયો છે।
गन्धर्व उवाच
Educational Q&A
Power and martial prowess do not exempt anyone from basic human limits; ethical judgment should be guided by attentive understanding of circumstances (here, hunger, thirst, and fatigue) rather than by triumphalism over someone who has fallen.
The Gandharva observes a king lying fallen on the ground—formerly a formidable subduer of enemies in battle—and concludes that the king’s collapse is due to hunger, thirst, and exhaustion.