Shloka 42
कल्माषपाद-शाप-कारणम्
Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse
ततस्तस्मिन् पुरे राष्ट्र त्यक्तदारपरिग्रहा: । परस्परममर्यादा: क्षुधार्ता जध्निरे जना:
tatastasmīn pure rāṣṭre tyaktadāraparigrahāḥ | parasparamamaryādāḥ kṣudhārtā jadhnire janāḥ ||
પછી તે નગર અને રાજ્યમાં લોકો ભૂખથી વ્યાકુળ થઈ પત્ની-પરિવારના બંધન ત્યજી બેઠા; સર્વ મર્યાદા છોડીને તેઓ પરસ્પર એકબીજા પર તૂટી પડ્યા અને એકબીજાને મારવા લાગ્યા.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
When extreme scarcity (hunger) overwhelms society, people may abandon family duties and the boundaries of maryādā (ethical restraint). The verse highlights how the erosion of dharma begins with the loss of self-control and social obligations, leading to mutual violence and a city that resembles a realm of death.
Vasiṣṭha describes a city and kingdom struck by severe hunger: people, desperate and unrestrained, abandon their households and turn on each other, killing one another. The population becomes emaciated and deathlike, making the city appear like Yama’s abode surrounded by spirits.