Shloka 16
Ādi-parva Adhyāya 132 — Duryodhana’s Instructions to Purocana at Vāraṇāvata
Lākṣāgṛha Planning
कमण्डलुं च सर्वेषां प्रायच्छच्चिरकारणात् । पुत्राय च ददौ कुम्भमविलम्बनकारणात्
vaiśampāyana uvāca |
kamandaluṁ ca sarveṣāṁ prāyacchac cirakāraṇāt |
putrāya ca dadau kumbham avilambanakāraṇāt |
વૈશંપાયન બોલ્યા— બીજા બધા શિષ્યોને વિલંબ થાય તે માટે દ્રોણ તેમને કમંડલુ આપતા; પરંતુ પોતાના પુત્રને વિલંબ ન થાય તે માટે મોટો કુંભ આપતા. તેથી અશ્વત્થામા સૌ પ્રથમ પાણી લઈને પાછો આવતો; અને બીજા શિષ્યો આવે ત્યાં સુધી દ્રોણ તેને અસ્ત્રસંચાલનની ઉત્તમ રીતો ગુપ્ત રીતે શીખવતા. અર્જુને આ વર્તન જાણી લીધું.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical problem of partiality in teaching: a guru’s favoritism toward his own child creates unequal access to knowledge and undermines fairness (dharma) within a learning community.
The teacher sends students to fetch water; he gives most a small kamandalu so they return late, but gives his son Aśvatthāmā a large kumbha so he returns quickly. In the interval, he teaches his son superior weapon-techniques privately, and Arjuna discovers this.