Mahabharata — Adi Parva, Shloka 34
कृपकृपी-जननम्
The Birth of Kṛpa and Kṛpī; Kṛpa’s Attainment of Astras
दत्त: क्रीतः कृत्रिमश्न॒ उपगच्छेत् स्वयं च यः । सहोढो ज्ञातिरेताश्व हीनयोनिधृतश्च यः
dattaḥ krītaḥ kṛtrimāś ca upagacchet svayaṃ ca yaḥ | sahūḍho jñātiretāś ca hīnayoni-dhṛtaś ca yaḥ ||
વૈશમ્પાયન બોલ્યા— ‘અબંધુ-દાયાદ’ ગણાતા છ પ્રકારના પુત્ર આ છે: (૧) દત્ત—જેનને માતા-પિતાએ વિધિપૂર્વક સોંપ્યો હોય; (૨) ક્રીત—ધન આપી ખરીદેલો; (૩) કૃત્રિમ—જે પોતે આવીને ‘હું તમારો પુત્ર છું’ કહી આશ્રય લે; (૪) સહોઢ—વિવાહ સમયે જ ગર્ભવતી રહેલી વધૂના ગર્ભથી જન્મેલો; (૫) જ્ઞાતિરેત—કુલના જ્ઞાતિ દ્વારા ઉત્પન્ન; અને (૬) હીનયોનિધૃત—પોતાથી નીચી જાતિ/વર્ણની સ્ત્રીના ગર્ભથી જન્મેલો. આ બધા અબંધુ-દાયાદ ગણાય છે।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse classifies certain socially recognized forms of sonship that do not arise from direct blood descent, indicating how dharma-text traditions distinguished between biological lineage and legally/socially constituted heirs for purposes such as inheritance and family continuity.
Vaiśampāyana is enumerating categories of ‘sons’ acknowledged in traditional legal-ethical discourse, explaining which kinds are considered non-agnatic heirs (abandhu-dāyāda) and defining each type by the manner of acquisition or birth circumstances.