Shloka 15
गान्धारीपुत्रोत्पत्तिः — The Birth of Gāndhārī’s Hundred Sons (and Yuyutsu); Omens and Counsel on Succession
धारयामास च प्राणानृषींश्व॒ समुपानयत् । शूलाग्रे तप्यमानेन तपस्तेन महात्मना
vaiśampāyana uvāca |
dhārayāmāsa ca prāṇān ṛṣīṃś ca samupānayat |
śūlāgre tapyamānena tapasā tena mahātmanā ||
તેઓ પ્રાણોને ધારણ કરીને રહ્યા અને માત્ર સ્મરણથી જ ઋષિઓને પોતાના પાસે બોલાવવા લાગ્યા. શૂળના અગ્ર પર એવી કઠોર તપશ્ચર્યા કરતા તે મહાત્માને જોઈ અન્ય તપસ્વી મુનિઓ વ્યાકુળ અને વિસ્મિત થયા; તેઓ રાત્રે પક્ષીઓનું રૂપ ધારણ કરીને ત્યાં આવ્યા અને પોતાની-પોતાની શક્તિ મુજબ તેજ પ્રગટ કરતાં તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, મુનિ માંડવ્યને પ્રશ્ન કરવા લાગ્યા.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral tension between outward punishment and inner spiritual stature: even under extreme suffering, the ascetic maintains prāṇa and tapas, suggesting that true power lies in disciplined endurance and that such tapas compels ethical reflection in others.
Māṇḍavya, impaled on a stake, remains alive through yogic control of prāṇa and, by mental intention, summons sages. Disturbed and impressed by his austerity, the sages come at night (described as bird-forms in the surrounding narration) and question him about his condition and the extraordinary tapas.