Shloka 9
नियोगप्रसङ्गः — The Niyoga Episode: Births of Dhṛtarāṣṭra, Pāṇḍu, and Vidura
Devanagari script
अनुग्रहार्थ जगत: सर्वकामदुहां वरा । तां लेभे गां तु धर्मात्मा होमधेनुं स वारुणि:
Translation
એ ગાય સમગ્ર જગત પર અનુગ્રહ કરવા માટે પ્રગટ થઈ હતી અને સર્વ કામનાઓ આપનારાઓમાં શ્રેષ્ઠ હતી. વરુણપુત્ર ધર્માત્મા વસિષ્ઠે તે ગાયને પોતાની હોમધેનુ રૂપે પ્રાપ્ત કરી.
Word by Word
अनुग्रहार्थम्for the purpose of favor/blessing
अनुग्रहार्थम्:
Prayojana
TypeIndeclinable
Rootअनुग्रह-अर्थ
FormAvyaya (accusative used adverbially: 'for the sake of')
जगतःof the world
जगतः:
Sambandha
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Genitive, Singular
सर्वकामदुहाम्granting all desires
सर्वकामदुहाम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootसर्व-काम-दुह्
FormFeminine, Accusative, Singular (duh-śatṛ/agentive: 'milking/giving')
वराम्excellent, best
वराम्:
Visheshana
TypeAdjective
Rootवरा
FormFeminine, Accusative, Singular
ताम्her/that (cow)
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Accusative, Singular
लेभेobtained
लेभे:
Kriya
TypeVerb
Rootलभ्
FormPerfect (Liṭ), 3rd person, Singular, Parasmaipada (middle-like sense: 'obtained for oneself')
गाम्the cow
गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगो
FormFeminine, Accusative, Singular
तुindeed/but
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
FormAvyaya
धर्मात्माrighteous-souled
धर्मात्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootधर्म-आत्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
होमधेनुम्the sacrificial cow
होमधेनुम्:
Karma
TypeNoun
Rootहोम-धेनु
FormFeminine, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वारुणिःVaruṇa’s son (Vasiṣṭha)
वारुणिः:
Karta
TypeNoun
Rootवारुणि
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes