Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 1
Tīrtha-māhātmya and Rudra’s Samanvaya Teaching
Maṅkaṇaka Episode
इती श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रयस्त्रिशो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः तीर्थानि यानि लोके ऽस्मिन् विश्रुतानि माहन्ति च / तानि त्वं कथयास्माकं रोमहर्षण सांप्रतम्
itī śrīkūrmapurāṇe ṣaṭsāhastryāṃ saṃhitāyāmuparivibhāge trayastriśo 'dhyāyaḥ ṛṣaya ūcuḥ tīrthāni yāni loke 'smin viśrutāni māhanti ca / tāni tvaṃ kathayāsmākaṃ romaharṣaṇa sāṃpratam
આ રીતે શ્રીકૂર્મપુરાણની ષટ્સાહસ્ત્રી સંહિતાના ઉત્તરવિભાગમાં ત્રેત્રીસમો અધ્યાય આરંભે છે. ઋષિઓએ કહ્યું— હે રોમહર્ષણ! આ લોકમાં જે પ્રસિદ્ધ અને મહાપૂજ્ય તીર્થો છે, તે અમને અત્યારે કહો।
The sages (ṛṣis), addressing Romaharṣaṇa (Sūta)
Primary Rasa: adbhuta
Secondary Rasa: shanta
FAQs
This verse does not directly define Ātman; it sets the narrative frame for teaching dharma through tīrtha-māhātmya—where inner purity and right understanding are traditionally linked with sacred places and their disciplines.
No specific yoga practice is stated in this verse; it introduces a section on tīrthas, which in Purāṇic tradition supports sādhana through vows, bathing, japa, and worship performed at sanctified locations.
It does not explicitly mention Śiva or Viṣṇu; however, the Kurma Purāṇa’s broader Upari-bhāga context commonly presents pilgrimage and worship as a shared dharmic field supporting Shaiva–Vaishnava synthesis.