Kurma Purana — Uttara Bhaga, Shloka 45
Dharma of Non-Injury, Non-Stealing, Purity, and Avoidance of Hypocrisy (Ācāra and Saṅkarya-Nivṛtti)
नेक्षेतोद्यन्तमादित्यं शशिनं चानिमित्ततः / नास्तं यान्तं न वारिस्थं नोपसृष्टं न मघ्यगम् / तिरोहितं वाससा वा नादर्शान्तरगामिनम्
nekṣetodyantamādityaṃ śaśinaṃ cānimittataḥ / nāstaṃ yāntaṃ na vāristhaṃ nopasṛṣṭaṃ na maghyagam / tirohitaṃ vāsasā vā nādarśāntaragāminam
ઉગતા સૂર્યને ન જોવો, અને કારણ વિના ચંદ્રને પણ ન નિહાળવો; અસ્ત જતા સૂર્યને, પાણીમાં પ્રતિબિંબિત સૂર્યને, ગ્રહણગ્રસ્તને, મધ્યાહ્નસ્થને ન જોવો; વસ્ત્રથી ઢાંકેલાને તથા દર્પણ/પ્રતિબિંબમાં દેખાતાને પણ ન જોવો।
Lord Kurma (Vishnu) instructing on dharma/achara (contextual speaker attribution for Purva-bhaga teachings)
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: bhayanaka
FAQs
Indirectly: by regulating sense-contact (especially the powerful visual fixation on luminaries), the verse supports indriya-nigraha, a prerequisite for inwardness in which the Atman is realized beyond sensory appearances.
It emphasizes pratyāhāra-like restraint (withdrawing the senses) and disciplined conduct (achara) as foundational yogic hygiene—reducing distraction and impurity so meditation and mantra-japa can proceed steadily.
Not explicitly; it reflects the shared dharmic-yogic discipline honored across Shaiva and Vaishnava streams in the Kurma Purana’s synthesis: right conduct and sense-restraint are universal supports for devotion and liberation.