Shloka 41
महादेव्याः आविर्भाव-रूपान्तर-विहारवर्णनम्
Manifestation, Forms, and Divine Play of the Mahādevī
Devanagari script
गुर्वाज्ञया कृतं पापं तदाज्ञालङ्घनेर्ऽथकम् / दशब्राह्मणभृत्यर्थमेकं हन्याद्द्विजं नृपः
Transliteration
gurvājñayā kṛtaṃ pāpaṃ tadājñālaṅghaner'thakam / daśabrāhmaṇabhṛtyarthamekaṃ hanyāddvijaṃ nṛpaḥ
Translation
ગુરુની આજ્ઞાથી કરેલું પાપ, તે આજ્ઞા લંઘન કરતાં (ઓછું) ગણાય; દસ બ્રાહ્મણ-ભૃત્યોના હિત માટે રાજા એક દ્વિજને દંડ (વધ) કરે।
Word by Word
गुरु-आज्ञयाby the teacher’s command
गुरु-आज्ञया:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक) + आज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (आज्ञा), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गुरोः आज्ञया = by the teacher’s order)
कृतम्done/committed
कृतम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु)
Formकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘पापम्’)
पापम्sin
पापम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootपाप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन
तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; निर्देशक-विशेषण (referring to that)
आज्ञा-लङ्घनेःof violating the command
आज्ञा-लङ्घनेः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootआज्ञा (प्रातिपदिक) + लङ्घन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (लङ्घन), षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (आज्ञायाः लङ्घनम् = violation of the command)
अर्थकम्having the consequence/meaning (i.e., counts as)
अर्थकम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअर्थक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन; विशेषणम् (qualifying implied ‘पापम्’)
दशब्राह्मणभृत्यर्थम्for the sake of (supporting) ten Brahmin attendants
दशब्राह्मणभृत्यर्थम्:
Prayojana (प्रयोजन/Purpose)
TypeNoun
Rootदशन् + ब्राह्मण + भृत्य + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष (दश ब्राह्मणानां भृत्यानाम् अर्थः = for the sake of maintaining ten Brahmin servants)
एकम्one
एकम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘द्विजम्’)
हन्यात्should kill
हन्यात्:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
द्विजम्a twice-born (Brahmin etc.)
द्विजम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
नृपःthe king
नृपः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन