Shloka 51
Dīkṣā-bhedaḥ (Types of Initiation) — Lalitopākhyāna: Hayagrīva–Agastya Dialogue
Devanagari script
यः पश्येत्सर्वगं शांमानन्दात्मानमद्वयम् / न तस्य किञ्चिदाप्तव्यं ज्ञातव्यं वावशिष्यते
Transliteration
yaḥ paśyetsarvagaṃ śāṃmānandātmānamadvayam / na tasya kiñcidāptavyaṃ jñātavyaṃ vāvaśiṣyate
Translation
જે સર્વવ્યાપી, શાંત, આનંદસ્વરૂપ અદ્વૈત આત્માને જુએ છે, તેને ન કંઈ પ્રાપ્ત કરવાનું બાકી રહે છે ન કંઈ જાણવાનું.
Word by Word
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्ध/यद्-तद् (relative pronoun)
पश्येत्should see
पश्येत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद
सर्वगम्all-pervading
सर्वगम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsarva-ga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (सर्वत्र गच्छति/व्याप्नोति) विशेषण (of आत्मानम्)
शाम्peace (as)
शाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśam (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (as first member of compound with आनन्दात्मानम्)
आनन्दात्मानम्the bliss-natured Self
आनन्दात्मानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootānanda-ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः (“whose nature is bliss”)
अद्वयम्non-dual
अद्वयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roota-dvaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषण (of आत्मानम्)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्धः/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (not)
तस्यfor him/of him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्धः/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
किञ्चित्anything
किञ्चित्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkiṃcit (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; अनिश्चितार्थक (anything)
आप्तव्यम्to be attained
आप्तव्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√आप् (धातु) → āptavya (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत् (gerundive/future passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधेय (to be attained)
ज्ञातव्यम्to be known
ज्ञातव्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√ज्ञा (धातु) → jñātavya (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतव्यत् (gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विधेय (to be known)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (or)
अवशिष्यतेremains
अवशिष्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootava-√शिष् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, आत्मनेपद