Shloka 100
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
पाशाङ्कुशधनुर्बाणपरिष्कृतचतुर्भुजा / सर्वशृङ्गारवेषाढ्या सर्वाभरणभूषिता / स्थित्वा वाचमुवाचेमां मन्दमिन्दुमतीसुतम्
Transliteration
pāśāṅkuśadhanurbāṇapariṣkṛtacaturbhujā / sarvaśṛṅgāraveṣāḍhyā sarvābharaṇabhūṣitā / sthitvā vācamuvācemāṃ mandamindumatīsutam
Translation
પાશ, અંકુશ, ધનુષ્ય અને બાણથી શોભિત ચતુર્ભુજા, સર્વ શૃંગારવેષથી સમૃદ્ધ અને સર્વ આભૂષણોથી ભૂષિતા એવી દેવી ઊભી રહી ઇન્દુમતીપુત્રને મૃદુ વાણીથી બોલી।
Word by Word
पाशाङ्कुशधनुःबाणपरिष्कृतचतुर्भुजाshe who has four arms furnished with noose, goad, bow and arrows
पाशाङ्कुशधनुःबाणपरिष्कृतचतुर्भुजा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपाश + अङ्कुश + धनुस् + बाण + परिष्कृत + चतुर् + भुज (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीहिः—"पाश-अङ्कुश-धनुस्-बाणैः परिष्कृताः चत्वारः भुजाः यस्याः सा" (having four arms equipped with noose, goad, bow, arrows)
सर्वशृङ्गारवेषाढ्याrichly dressed with all embellishments
सर्वशृङ्गारवेषाढ्या:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व + शृङ्गार + वेष + आढ्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—सर्वशृङ्गारस्य वेषस्य आढ्या (rich in all adornment/attire)
सर्वाभरणभूषिताadorned with all ornaments
सर्वाभरणभूषिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व + आभरण + भूषित (प्रातिपदिक; कृदन्त from √भूष्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) "भूषित"; तत्पुरुषः—सर्वैः आभरणैः भूषिता (adorned with all ornaments)
स्थित्वाhaving stood
स्थित्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√स्था (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund) from √स्था; "having stood/after standing"
वाचम्speech, words
वाचम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इमाम्this
इमाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम; वाचम् इति विशेषणम्
मन्दम्gentle, mild
मन्दम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; इन्दुमतीसुतम् इति विशेषणम्
इन्दुमतीसुतम्the son of Indumatī
इन्दुमतीसुतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइन्दुमती + सुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—इन्दुमत्याः सुतः