Shloka 66
Cintāmaṇi-gṛha Antara-kathana (Account of the Inner Chambers of the Cintāmaṇi Palace) — Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
उद्यद्भास्करबिंबाभश्चतुर्हस्तस्त्रिलोचनः / हारकेयूरमुकुटकटकाद्यैरलङ्कृतः
Transliteration
udyadbhāskarabiṃbābhaścaturhastastrilocanaḥ / hārakeyūramukuṭakaṭakādyairalaṅkṛtaḥ
Translation
ઉદયતા સૂર્યબિંબ સમાન તેજસ્વી, તે ચતુર્ભુજ અને ત્રિલોચન છે. હાર, કેયૂર, મુકુટ, કટક આદિ આભૂષણોથી અલંકૃત છે॥
Word by Word
उद्यद्-भास्कर-बिम्ब-आभःhaving a radiance like the disk of the rising sun
उद्यद्-भास्कर-बिम्ब-आभः:
विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootउद्यद् (कृदन्त) + भास्कर (प्रातिपदिक) + बिम्ब (प्रातिपदिक) + आभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—उद्यद्भास्करस्य बिम्बम् इव आभा यस्य (उपमान-तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थे विशेषण)
चतुः-हस्तःfour-armed
चतुः-हस्तः:
विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर् (प्रातिपदिक) + हस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समासः (चत्वारः हस्ताः यस्य)
त्रि-लोचनःthree-eyed
त्रि-लोचनः:
विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समासः (त्रीणि लोचनानि यस्य)
हार-केयूर-मुकुट-कटक-आद्यैःwith necklaces, armlets, crown, bracelets, and the like
हार-केयूर-मुकुट-कटक-आद्यैः:
करण (करणम्/Instrument)
TypeNoun
Rootहार (प्रातिपदिक) + केयूर (प्रातिपदिक) + मुकुट (प्रातिपदिक) + कटक (प्रातिपदिक) + आदि (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहार-द्वन्द्व), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; ‘आद्य’ = ‘etc.’ समुच्चयार्थः
अलङ्कृतःadorned
अलङ्कृतः:
विशेषण (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअलङ्कृ (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि/भावे—‘adorned’