Shloka 72
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
शृङ्गाराख्यामहाकालपर्यन्तं गोपुरं मुने / चतुर्दिक्ष्वप्येवमेव गोपुराणां व्यवस्थितिः
Transliteration
śṛṅgārākhyāmahākālaparyantaṃ gopuraṃ mune / caturdikṣvapyevameva gopurāṇāṃ vyavasthitiḥ
Translation
હે મુને! શૃંગાર નામના ગોપુરથી મહાકાલ સુધી ગોપુર છે; ચારેય દિશાઓમાં પણ એ જ રીતે ગોપુરોની વ્યવસ્થા સ્થિર છે.
Word by Word
śṛṅgāra-ākhya-mahā-kāla-paryantamextending up to (the gate) called Śṛṅgāra and (up to) Mahākāla
śṛṅgāra-ākhya-mahā-kāla-paryantam:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of gopuram
TypeAdjective
Rootśṛṅgāra (प्रातिपदिक) + ākhya (प्रातिपदिक) + mahā (प्रातिपदिक) + kāla (प्रातिपदिक) + paryanta (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); समासः—तत्पुरुषः (पर्यन्तः = up to)
gopuramgateway, gopura
gopuram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgopura (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
muneO sage
mune:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Vocative (8th/सम्बोधन), Singular (एकवचन)
catur-dikṣuin the four directions
catur-dikṣu:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootcatur (प्रातिपदिक) + diś (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Plural (बहुवचन); द्विगुसमासः (catur + diś)
apialso, even
api:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/बल)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormParticle (निपात)
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
evaindeed, just
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
FormEmphatic particle (अवधारण-निपात)
gopurāṇāmof the gateways
gopurāṇām:
Ṣaṣṭhī-sambandha (षष्ठीसम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgopura (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
vyavasthitiḥarrangement, disposition
vyavasthitiḥ:
Karta (कर्ता) / Subject
TypeNoun
Rootvyavasthiti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)