Shloka 53
दिक्पालादि-शिवलोकान्तर-कथनम्
Account of the Dikpālas and Intervening Realms toward Śiva’s Worlds
Devanagari script
तत्रैव चन्द्रिकाद्वारे तपस्तप्त्वा सुदारुणम् / अत्रिनेत्रसमुत्पन्नश्चन्द्रमाः कान्तिमाययौ
Transliteration
tatraiva candrikādvāre tapastaptvā sudāruṇam / atrinetrasamutpannaścandramāḥ kāntimāyayau
Translation
એ જ ચન્દ્રિકાદ્વારે અતિ કઠોર તપ કરીને, અત્રિના નેત્રમાંથી ઉત્પન્ન ચન્દ્રમાએ પોતાની કાંતિ પ્રાપ્ત કરી।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (adhikaraṇa; location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
एवindeed/just
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण-निपात (emphatic particle)
चन्द्रिका-द्वारेat the Candrikā gate
चन्द्रिका-द्वारे:
अधिकरण (adhikaraṇa; location)
TypeNoun
Rootचन्द्रिका + द्वार (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (neut. loc. sg.); षष्ठी-तत्पुरुषः: चन्द्रिकायाः द्वारे = 'at the gate of Candrikā'
तपःausterity, penance
तपः:
कर्म (karma; object)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neut. acc. sg.)
तप्त्वाhaving performed (austerity)
तप्त्वा:
क्रियाविशेषण (gerundial; prior action)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having performed)
सु-दारुणम्very severe
सु-दारुणम्:
विशेषण (viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसु + दारुण (प्रातिपदिक; उपसर्गपूर्वक-विशेषण)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (neut. acc. sg.); विशेषण, 'तपः' इत्यस्य
अत्रि-नेत्र-समुत्पन्नःborn from Atri’s eye
अत्रि-नेत्र-समुत्पन्नः:
विशेषण (viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootअत्रि + नेत्र + समुत्पन्न (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.); षष्ठी-तत्पुरुषः: अत्रेः नेत्रात् समुत्पन्नः = 'born from Atri’s eye'
चन्द्रमाःthe Moon
चन्द्रमाः:
कर्ता (kartā; subject)
TypeNoun
Rootचन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (masc. nom. sg.)
कान्तिम्beauty, radiance
कान्तिम्:
कर्म (karma; object)
TypeNoun
Rootकान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (fem. acc. sg.)
आययौattained/obtained
आययौ:
क्रिया (kriyā)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन (perfect, 3rd sg.); उपसर्ग: आ-