Shloka 86
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
प्रभूतविरहज्वालामलिनैः श्वसितानलैः / शुष्यमाणाधरदलो भृशं पाण्डुकपोलभूः
Transliteration
prabhūtavirahajvālāmalinaiḥ śvasitānalaiḥ / śuṣyamāṇādharadalo bhṛśaṃ pāṇḍukapolabhūḥ
Translation
વિરહની પ્રચંડ જ્વાળાથી કલુષિત થયેલા તેના શ્વાસ અગ્નિ સમાન થયા; હોઠની પાંખડીઓ સૂકાવા લાગી અને ગાલ અત્યંત ફિક્કા પડ્યા।
Word by Word
प्रभूत-विरह-ज्वाला-मलिनैःwith breaths made impure by the flames of intense separation
प्रभूत-विरह-ज्वाला-मलिनैः:
करणम् (Instrument/करण)
TypeAdjective
Rootप्रभूत (प्रातिपदिक) + विरह (प्रातिपदिक) + ज्वाला (प्रातिपदिक) + मलिन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/Instrumental), बहुवचनम्; विशेषणम्—‘श्वसितानलैः’ इति पदस्य
श्वसित-अनलैःwith breath-fires (fiery breaths)
श्वसित-अनलैः:
करणम् (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootश्वसित (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः (करण/Instrumental), बहुवचनम्
शुष्यमाण-अधर-दलःwhose lower lip was drying up
शुष्यमाण-अधर-दलः:
कर्तृविशेषणम् (Subject-qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootशुष्य (धातु) + शुष्यमाण (कृदन्त, वर्तमानकाले कर्मणि/कर्तरि शतृ-प्रत्ययः) + अधर (प्रातिपदिक) + दल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्—‘पाण्डुकपोलभूः’ इति पदस्य; ‘अधरदलः’ = ओष्ठपुटः, तस्य शुष्यमाणः
भृशम्exceedingly
भृशम्:
क्रियाविशेषणम् (Adverbial/क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभृशम् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)
पाण्डु-कपोल-भूःone whose cheeks were pale
पाण्डु-कपोल-भूः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपाण्डु (प्रातिपदिक) + कपोल (प्रातिपदिक) + भू (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘यस्य कपोलौ पाण्डू’ इति