Shloka 35
प्रत्याहारवर्णनम्
Pratyāhāra—Cosmic Withdrawal / Dissolution Sequence
Devanagari script
लोकेषु सर्वभूतानां तन्न कार्यं विजानता / अविद्याप्रत्ययारंभा आरभ्यन्ते हि मानवैः
Transliteration
lokeṣu sarvabhūtānāṃ tanna kāryaṃ vijānatā / avidyāpratyayāraṃbhā ārabhyante hi mānavaiḥ
Translation
લોકોમાં સર્વ ભૂતો માટે તે સત્ય કાર્ય જાણતા હોવા છતાં, માનવો અવిద્યા-જનિત પ્રત્યયોથી જ કાર્યો આરંભે છે.
Word by Word
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; अधिकरण
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसर्व-भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; कर्मधारयः (सर्वाणि भूतानि)
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
नnot
न:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेधार्थक निपात (negation particle)
कार्यंa duty / something to be done
कार्यं:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विजानताby one who knows / for the knower
विजानता:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootवि√ज्ञा (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), तृतीया (3rd), एकवचन; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव; ‘knowing’ (instrumental: ‘by/for one who knows’)
अविद्याप्रत्ययारंभाःundertakings based on ignorance-belief
अविद्याप्रत्ययारंभाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअविद्या-प्रत्यय-आरम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (अविद्यायाः प्रत्ययः येषां ते आरम्भाः / whose basis is ignorance-belief)
आरभ्यन्तेare undertaken / begin
आरभ्यन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ√रभ् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद
हिindeed / for
हि:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक/निश्चयार्थक निपात (particle: ‘indeed/for’)
मानवैःby humans
मानवैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन