Shloka 72
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
नत्वा च तां महेशानीं तद्भक्तव्याधिमर्दनम् / विधातुं त्रिषु लोकेषु नियुक्ताः स्वपदं ययुः
Transliteration
natvā ca tāṃ maheśānīṃ tadbhaktavyādhimardanam / vidhātuṃ triṣu lokeṣu niyuktāḥ svapadaṃ yayuḥ
Translation
મહેશાનીને નમસ્કાર કરીને, તેના ભક્તોના વ્યાધિ-મર્દનને ત્રણે લોકમાં કરવાના કાર્યે નિયુક્ત થઈ તેઓ પોતાના પદે ગયા।
Word by Word
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootनम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund): ‘having bowed’
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
ताम्her
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
महेशानीम्Maheśānī (consort of Maheśa)
महेशानीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहेशानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तत्-भक्त-व्याधि-मर्दनम्the destruction of the devotees’ diseases
तत्-भक्त-व्याधि-मर्दनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक) + व्याधि (प्रातिपदिक) + मर्दन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: ‘तस्याः भक्तानां व्याधीनां मर्दनम्’ (disease-destruction of her devotees)
विधातुम्to accomplish
विधातुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive): ‘to accomplish/arrange’
त्रिषुin the three
त्रिषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-प्रयोगे, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषण
लोकेषुworlds
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
नियुक्ताःappointed
नियुक्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनि-युज् (धातु) → नियुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषणं (ते) ‘appointed/commissioned’
स्व-पदम्to their own abode
स्व-पदम्:
Gati-Karma (गति-कर्म)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (गत्यर्थे कर्म), एकवचन; कर्मधारय: ‘स्वं पदम्’
ययुःthey went
ययुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन