Shloka 73
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
अन्तरेवहि शालस्य भ्रमद्दन्तावलाननः / निभृतं कुत्रचिल्लग्नं जयविघ्नं व्यलोकयत्
Transliteration
antarevahi śālasya bhramaddantāvalānanaḥ / nibhṛtaṃ kutracillagnaṃ jayavighnaṃ vyalokayat
Translation
શાળાની અંદર જ, ફરતા દાંતવાળા હાથીમુખ ગજાનને ક્યાંક શાંત રીતે અટકેલું ‘જયવિઘ્ન’ જોયું।
Word by Word
antarevawithin, inside
antareva:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootantara (अन्तर-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb) ‘in the interior/within’
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (हि)
Formनिपात (particle), emphasis/indeed
śālasyaof the hall/house
śālasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśāla (शाल-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी एकवचन; Genitive singular
bhramat-danta-āvala-ānanaḥhe whose face had a row of moving/twirling tusks
bhramat-danta-āvala-ānanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhramat (भ्रम्-धातु, शतृ) + danta (दन्त-प्रातिपदिक) + āvala (आवल-प्रातिपदिक) + ānana (आनन-प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहिः ‘भ्रमद्-दन्त-आवल-आननं यस्य’; पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
nibhṛtamquietly, stealthily
nibhṛtam:
Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootnibhṛta (निभृत-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; used adverbially ‘quietly/secretly’
kutracitsomewhere
kutracit:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootkutra (कुत्र)
Formअव्यय (indefinite adverb) ‘somewhere’
lagnamstuck, attached
lagnam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootlagna (लग्न-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (√lag/लग्, क्त); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; qualifying ‘jayavighnam’
jaya-vighnamJayavighna (name)
jaya-vighnam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjaya (जय-प्रातिपदिक) + vighna (विघ्न-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (नाम); पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन
vyalokayatobserved, saw
vyalokayat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootvi-√lok (लोक्-धातु)
Formलङ् (imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘saw/observed’