Shloka 33
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
तत्रापश्यन्महासत्त्वास्सावधाना धृतायुधाः / आरूढयानाः सनद्धवर्माणो द्वारदेशतः
Transliteration
tatrāpaśyanmahāsattvāssāvadhānā dhṛtāyudhāḥ / ārūḍhayānāḥ sanaddhavarmāṇo dvāradeśataḥ
Translation
ત્યાં તેણે દ્વારપ્રદેશે મહાસત્ત્વશાળી વીરોને જોયા—સાવધાન, શસ્ત્રધારી, વાહન પર આરુઢ અને કવચથી સજ્જ।
Word by Word
तत्रthere
तत्र:
अधिकरण (Adhikaraṇa; location)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
अपश्यत्he saw
अपश्यत्:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootपश् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘he saw’
महासत्त्वाःgreat warriors/strong beings
महासत्त्वाः:
कर्म (Karma; object of seeing)
TypeNoun
Rootमहासत्त्व (प्रातिपदिक: महा + सत्त्व)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समास: कर्मधारय (‘great’ + ‘heroes/strong beings’)
सावधानाःattentive
सावधानाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसावधान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
धृतायुधाःbearing weapons
धृतायुधाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootधृतायुध (प्रातिपदिक: धृत + आयुध)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयभाव: ‘having held weapons’
आरूढयानाःmounted on vehicles
आरूढयानाः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootआरूढयान (प्रातिपदिक: आरूढ + यान)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समास: तत्पुरुष (‘mounted on vehicles’)
सनद्धवर्माणःarmored
सनद्धवर्माणः:
विशेषण (Viśeṣaṇa)
TypeAdjective
Rootसनद्धवर्मन् (प्रातिपदिक: सनद्ध + वर्मन्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समास: तत्पुरुष (‘wearing fastened armor’); वर्मन्-शब्दः
द्वारदेशतःfrom the gate-area / at the gate-side
द्वारदेशतः:
अपादान (Apādāna; source/point)
TypeIndeclinable
Rootद्वारदेश (प्रातिपदिक: द्वार + देश)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) ‘from/at the region of the gate’; समास: तत्पुरुष