Shloka 28
भण्डपुत्रशोकः (Bhaṇḍa’s Lament for His Sons) — Lalitopākhyāna Episode
Devanagari script
वेगात्प्रपततो भानोर्देहसंगात्समुत्थिताः / चरमाब्धेरिव पयःकणास्तारा विरेजिरे
Transliteration
vegātprapatato bhānordehasaṃgātsamutthitāḥ / caramābdheriva payaḥkaṇāstārā virejire
Translation
વેગથી અસ્ત જતાં સૂર્યના દેહ-સંગથી ઊઠેલા કણો, જાણે સમુદ્રના અંતિમ કિનારાના જળબિંદુઓ—તારાઓ બની ઝળહળ્યા.
Word by Word
वेगात्from speed, due to velocity
वेगात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ/कारण (abl. sg., from/owing to speed)
प्रपततःof (him) falling down swiftly
प्रपततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootप्र-√पत् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (gen. sg.)
भानोःof the sun
भानोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभानु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (gen. sg.)
देहसंगात्from contact with the body
देहसंगात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootदेह + सङ्ग (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (देहस्य सङ्गः), पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन (abl. sg.)
समुत्थिताःarisen, sprung up
समुत्थिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-उत्-√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृ/वस्तुविशेषण (m. nom. pl.)
चरमाब्धेःof the farthest ocean
चरमाब्धेः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचरम + अब्धि (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (चरमः अब्धिः), पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (gen. sg.)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय
पयःकणाःdrops of water
पयःकणाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपयस् + कण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पयसः कणाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (nom. pl.)
ताराःstars
ताराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतारा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (fem. nom. pl.)
विरेजिरेshone forth
विरेजिरे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√राज् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद (3rd pl. perfect)