Shloka 84
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
इति श्रीललितादेव्या निरुद्धापि कुमारिका / कौमारकौतुकाविष्टा पुनर्युद्धमयाचत
Transliteration
iti śrīlalitādevyā niruddhāpi kumārikā / kaumārakautukāviṣṭā punaryuddhamayācata
Translation
આ રીતે શ્રીલલિતા દેવી દ્વારા રોકાઈ હોવા છતાં તે કુમારિકા, કૌમાર-કૌતુકથી આવિષ્ટ થઈ, ફરી યુદ્ધની વિનંતી કરવા લાગી।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formअव्यय; वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative/thus)
श्री-ललिता-देव्याःof Goddess Śrī Lalitā
श्री-ललिता-देव्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + ललिता (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (नामनिर्देशः)
निरुद्धाrestrained, held back
निरुद्धा:
Karta (कर्ता/subject—qualifier)
TypeAdjective
Rootनि-रुध् (धातु) → निरुद्ध (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोगः (past passive participle)
अपिeven though
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/समुच्चयार्थक (also/even)
कुमारिकाthe maiden
कुमारिका:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकुमारिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन
कौमार-कौतुक-आविष्टाpossessed by youthful eagerness
कौमार-कौतुक-आविष्टा:
Karta (कर्ता/subject—qualifier)
TypeAdjective
Rootकौमार (प्रातिपदिक) + कौतुक (प्रातिपदिक) + आविष्ट (कृदन्त, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कौमारकौतुकं येन आविष्टा); क्त-प्रत्ययान्त
पुनःagain
पुनः:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (again)
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
अयाचतrequested
अयाचत:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootयाच् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद