Shloka 17
विषङ्गपलायनम् (Viṣaṅga-palāyanam) — Aftermath of the First Battle Day
Devanagari script
आपत्कालेषु जेतव्या भण्डाद्या दानवाधमाः / कूटयुद्धं न कुर्वन्ति न विशन्ति चमूमिमाम्
Transliteration
āpatkāleṣu jetavyā bhaṇḍādyā dānavādhamāḥ / kūṭayuddhaṃ na kurvanti na viśanti camūmimām
Translation
આપત્તિના સમયે ભંડ આદિ અધમ દાનવોને જીતવા જોઈએ; તેઓ કૂટયુદ્ધ કરતા નથી અને આ સેનામાં પ્રવેશતા પણ નથી.
Word by Word
आपत्-कालेषुin times of calamity
आपत्-कालेषु:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआपत् (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (सप्तमी-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष: आपत्कालेषु); पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; Locative plural
जेतव्याःmust be conquered
जेतव्याः:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootजि (धातु) → जेतव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृत्य-प्रत्यय (तव्यत्) gerundive; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'are to be conquered' (passive obligation)
भण्ड-आद्याःBhaṇḍa and others
भण्ड-आद्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभण्ड (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भण्डः आदिः येषाम्/भण्डादयः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
दानव-अधमाःthe vilest demons
दानव-अधमाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक) + अधम (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (अधमा दानवाः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
कूट-युद्धम्deceitful warfare
कूट-युद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकूट (प्रातिपदिक) + युद्ध (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (कूटं युद्धम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
कुर्वन्तिthey do
कुर्वन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Parasmaipada
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
विशन्तिthey enter
विशन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + शि/विश् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Parasmaipada
चमूम्the army
चमूम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचमू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
इमाम्this
इमाम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; demonstrative adjective qualifying 'camūm'