Shloka 11
भण्डासुरस्य मन्त्रणा
Bhaṇḍāsura’s War-Counsel against Lalitā
Devanagari script
इमं प्रसंगं वक्तुं च जिह्वा जिह्वेति मामकी / वनिता किमु मत्सैन्यं मर्द यिष्यति दुर्मदा
Transliteration
imaṃ prasaṃgaṃ vaktuṃ ca jihvā jihveti māmakī / vanitā kimu matsainyaṃ marda yiṣyati durmadā
Translation
આ પ્રસંગ કહેતાં મારી જીભ ‘જીભ’ કહી કંપે છે—એ દુર્મદા સ્ત્રી શું મારા સૈન્યને મર્દન કરશે?
Word by Word
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
प्रसङ्गम्topic, occasion
प्रसङ्गम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootप्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
Prayojana (प्रयोजन/purpose)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → वक्तुम् (कृदन्त)
FormInfinitive (तुमुन्/tumun)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय-अव्यय)
जिह्वाtongue
जिह्वा:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
जिह्वाO tongue!
जिह्वा:
Sambodhana (सम्बोधन/vocative)
TypeNoun
Rootजिह्वा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Vocative (8th/सम्बोधन), Singular
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-निपात)
मामकीmy own
मामकी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमामक (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; possessive adjective qualifying 'जिह्वा'
वनिताwoman
वनिता:
Karta (कर्ता/subject)
TypeNoun
Rootवनिता (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
किमुhow indeed? / can it be that?
किमु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिम् + उ (अव्यय-निपात)
FormInterrogative particle (प्रश्नार्थक-निपात)
मत्-सैन्यम्my army
मत्-सैन्यम्:
Karma (कर्म/object)
TypeNoun
Rootमत् (अस्मद्-षष्ठी-प्रातिपदिक) + सैन्य (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (षष्ठी-तत्पुरुष): 'my army'; Neuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
मर्दcrushing (uncertain form)
मर्द:
Karma (कर्म/object/uncertain)
TypeNoun
Rootमर्द (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; as transmitted, form is unclear in syntax (possibly intended as verb 'मर्दयिष्यति' or noun 'crushing')
यिष्यतिwill go / will (do) (textually uncertain)
यिष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
FormFuture tense (लृट्/Lṛṭ), Parasmaipada, 3rd person, Singular; as transmitted 'यिष्यति' (will go) seems contextually odd; may be scribal for 'मर्दयिष्यति'
दुर्मदाarrogant, maddened
दुर्मदा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्मद (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; qualifies 'वनिता'