Shloka 40
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
संहारगुप्तनामानं पूर्वमग्रे समुत्थितम् / धूमवद्धूसराकारं पक्षक्षेपभयङ्करम्
Transliteration
saṃhāraguptanāmānaṃ pūrvamagre samutthitam / dhūmavaddhūsarākāraṃ pakṣakṣepabhayaṅkaram
Translation
ત્યારે ‘સંહારગુપ્ત’ નામનો યોદ્ધા પહેલેથી જ અગ્રભાગે ઊભો થયો; ધુમાડા જેવો ધૂસર આકાર ધરાવતો અને પાંખોના ઝાપટાથી ભયંકર હતો.
Word by Word
संहार-गुप्त-नामानम्named “Saṃhāragupta”
संहार-गुप्त-नामानम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootसंहार (प्रातिपदिक) + गुप्त (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तम्/गृध्रम् implied) — ‘named Saṃhāragupta’
पूर्वम्formerly/earlier
पूर्वम्:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootपूर्व (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: formerly/earlier)
अग्रेin front
अग्रे:
देशाधिकरण (Spatial)
TypeIndeclinable
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-प्रयोगे अव्ययीभूतम्; देशवाचक-अव्यय (in front/ahead)
समुत्थितम्risen up
समुत्थितम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-स्था (धातु) → समुत्थित (कृदन्त, क्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् — ‘arisen/risen up’
धूम-वत्like smoke
धूम-वत्:
विशेषण (Adverbial/Comparative)
TypeIndeclinable
Rootधूम (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
Formउपमानार्थे अव्ययवत्-प्रयोग (like smoke)
धूसर-आकारम्of grey appearance
धूसर-आकारम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootधूसर (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् — ‘having a grey form’
पक्ष-क्षेप-भयङ्करम्terrifying with wing-flaps
पक्ष-क्षेप-भयङ्करम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootपक्ष (प्रातिपदिक) + क्षेप (प्रातिपदिक) + भयङ्कर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् — ‘terrifying due to the flinging of wings’