Shloka 59
दुर्मद-कुरण्ड-वधः (The Slaying of Durmada and Kuraṇḍa) — Lalitopākhyāna Battle Continuation
Devanagari script
एकैकमायासर्पस्य बभ्रुरेकैक उद्गतः / तीक्ष्णदन्तनिपातेन खण्डयामास विग्रहम्
Transliteration
ekaikamāyāsarpasya babhrurekaika udgataḥ / tīkṣṇadantanipātena khaṇḍayāmāsa vigraham
Translation
માયાસર્પના દરેક એક સામે એક-એક બભ્રુ નકુલ ઊભો થયો અને તીક્ષ્ણ દાંતના પ્રહારથી તેના દેહને ખંડિત કર્યો।
Word by Word
एकैकम्one by one
एकैकम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootएकैक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘one by one/each’ (क्रियाविशेषणवत्)
माया-सर्पस्यof the illusory snake
माया-सर्पस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमाया (प्रातिपदिक) + सर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुषः (मायया निर्मितः सर्पः)
बभ्रुःa babhru-mongoose
बभ्रुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबभ्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘a babhru (mongoose)’
एकैकःeach (one)
एकैकः:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएकैक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (बभ्रुः) — ‘each single’
उद्गतःcame forth
उद्गतः:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु) उपसर्ग-उद् → उद्गत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘arose/came forth’ (क्रियावत्)
तीक्ष्ण-दन्त-निपातेनby the strike of sharp teeth
तीक्ष्ण-दन्त-निपातेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतीक्ष्ण (प्रातिपदिक) + दन्त (प्रातिपदिक) + निपात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (तीक्ष्णानां दन्तानां निपातः)
खण्डयामासhe tore/broke apart
खण्डयामास:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√खण्ड् (धातु) → खण्डयामास
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
विग्रहम्body/form
विग्रहम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन