Shloka 1
Vaivāhika-utsava (Martial Procession of Lalitā’s Śakti-Senā) / वैवाहिकोत्सवः
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने वैवाहिकोत्सवो नाम पञ्चदशो ऽध्यायः अथ सा जगतां माता ललिता परमेश्वरी / त्रैलोक्यकण्टकं भण्डं दैत्यं जेतुं विनिर्ययौ
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍamahāpurāṇe uttarabhāge hayagrīvāgastyasaṃvāde lalitopākhyāne vaivāhikotsavo nāma pañcadaśo 'dhyāyaḥ atha sā jagatāṃ mātā lalitā parameśvarī / trailokyakaṇṭakaṃ bhaṇḍaṃ daityaṃ jetuṃ viniryayau
Translation
આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણના ઉત્તરભાગમાં હયગ્રીવ–અગસ્ત્ય સંવાદના લલિતોપાખ્યાનમાં ‘વૈવાહિકોત્સવ’ નામે પંદરમો અધ્યાય. ત્યારબાદ જગન્માતા લલિતા પરમેશ્વરી ત્રૈલોક્યના કંટક સમા ભંડ દૈત્યને જીતવા માટે પ્રસ્થાન કરી.
Word by Word
itithus
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसमाप्तिसूचक)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormAvyaya (अव्यय), quotation/closure particle (इति-प्रयोगः)
śrī-brahmāṇḍa-mahā-purāṇein the Śrī Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa
śrī-brahmāṇḍa-mahā-purāṇe:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrī (प्रातिपदिक) + brahmāṇḍa (प्रातिपदिक) + mahā (प्रातिपदिक) + purāṇa (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); समासः—श्रीब्रह्माण्डमहापुराण (षष्ठी/कर्मधारय-समाससमुच्चयः; शीर्षपदः पुराण)
uttara-bhāgein the latter section
uttara-bhāge:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक) + bhāga (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular; समासः—उत्तरभाग (कर्मधारय/तत्पुरुष)
hayagrīva-agastya-saṃvādein the dialogue of Hayagrīva and Agastya
hayagrīva-agastya-saṃvāde:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Roothayagrīva (प्रातिपदिक) + agastya (प्रातिपदिक) + saṃvāda (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th), Singular; समासः—हयग्रीवागस्त्यसंवाद (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘हयग्रीवस्य अगस्त्यस्य च संवादः’)
lalitā-upākhyānein the Lalitā episode
lalitā-upākhyāne:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootlalitā (प्रातिपदिक) + upākhyāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative (7th), Singular; समासः—ललितोपाख्यान (षष्ठी-तत्पुरुषः)
vaivāhika-utsavaḥthe wedding festival
vaivāhika-utsavaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootvaivāhika (प्रातिपदिक) + utsava (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; समासः—वैवाहिकोत्सव (कर्मधारयः: ‘वैवाहिकः उत्सवः’)
nāmanamed
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/नामनिर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
FormAvyaya (अव्यय), naming particle (नाम-प्रयोगः)
pañcadaśaḥfifteenth
pañcadaśaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpañcadaśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular; संख्यावाचकः; द्विगु-समासः (पञ्च + दश)
adhyāyaḥchapter
adhyāyaḥ:
Karta (कर्ता/विषय)
TypeNoun
Rootadhyāya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st), Singular
athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध/अनुक्रमसूचक)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
FormAvyaya, discourse particle (अथ-प्रयोगः)
sāshe
sā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; सर्वनाम (pronoun)
jagatāmof the worlds
jagatām:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootjagat (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Genitive (6th/षष्ठी), Plural (बहुवचन)
mātāmother
mātā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmātṛ (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular
lalitāLalitā
lalitā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootlalitā (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; proper noun
parameśvarīthe Supreme Goddess
parameśvarī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootparameśvarī (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative (1st), Singular; title/name
trailokya-kaṇṭakamthorn (menace) to the three worlds
trailokya-kaṇṭakam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Roottri (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + kaṇṭaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; समासः—त्रैलोक्यकण्टक (षष्ठी-तत्पुरुषः: ‘त्रैलोक्यस्य कण्टकः’)
bhaṇḍamBhaṇḍa (the demon)
bhaṇḍam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbhaṇḍa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular; proper name (भण्डासुर)
daityamthe Daitya
daityam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd), Singular
jetumto conquer
jetum:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootji (धातु)
FormTumun-infinitive (तुमुनन्त/infinitive), ‘to conquer’; धातुः—जि (जयति)
viniryayauwent forth
viniryayau:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootnir-√yā (या धातु)
FormPerfect (Liṭ/लिट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Dual (द्विवचन); उपसर्गः—वि + निर्; धातुः—या (गत्यर्थ)