Shloka 32
Amṛta-Manthana and Lalitā’s Mohinī Intervention
Amṛtamanthana-Prasaṅga
Devanagari script
इति पृष्टो महेशेन नारदो मुनिसत्तमः / उवाच विस्मयाविष्टः प्रसन्नवदनेक्षणः
Transliteration
iti pṛṣṭo maheśena nārado munisattamaḥ / uvāca vismayāviṣṭaḥ prasannavadanekṣaṇaḥ
Translation
મહેશએ આમ પૂછતાં મુનિશ્રેષ્ઠ નારદ આશ્ચર્યમાં લીન થઈ, પ્રસન્ન મુખ અને નેત્રોથી બોલ્યા।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक/समाप्तिबोधक अव्यय — quotative particle (‘thus’)
पृष्टःhaving been asked
पृष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपृष्ट (प्रच्छ् धातु, क्त कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त — ‘asked’
महेशेनby Mahēśa (Śiva)
महेशेन:
Kartṛ (कर्ता/agent)
TypeNoun
Rootमहेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन — Instrumental singular; समासः कर्मधारयः (महान् ईशः)
नारदःNārada
नारदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Nominative singular
मुनि-सत्तमःthe best of sages
मुनि-सत्तमः:
Apposition (समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां सत्तमः = best of sages)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
विस्मय-आविष्टःovercome with astonishment
विस्मय-आविष्टः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविस्मय (प्रातिपदिक) + आविष्ट (आ-विश् धातु, क्त कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तृतीया-तत्पुरुषः (विस्मयेन आविष्टः = possessed by wonder)
प्रसन्न-वदन-ईक्षणःwith a serene face and eyes
प्रसन्न-वदन-ईक्षणः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसन्न (प्रातिपदिक) + वदन (प्रातिपदिक) + ईक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः — ‘यस्य वदनं च ईक्षणं च प्रसन्ने’ (one whose face and eyes are pleasant/serene)