Shloka 7
लोकज्ञान-वर्णन (Lokajñāna-varṇana) — Description of World-Knowledge / Cosmogonic Classification
Devanagari script
आवृतास्तमसा रात्रौ प्रजा स्तस्मात्स्वयं पुनः / सृष्ट्वासुरांस्ततः सो ऽथ तनुमन्यामपद्यत
Transliteration
āvṛtāstamasā rātrau prajā stasmātsvayaṃ punaḥ / sṛṣṭvāsurāṃstataḥ so 'tha tanumanyāmapadyata
Translation
રાત્રિમાં તમસથી ઢંકાયેલી પ્રજાઓ તેમાંથી જ સ્વયં ફરી પ્રગટ થઈ. અસુરોની સૃષ્ટિ કર્યા પછી પ્રજાપતિએ બીજી એક દેહ ધારણ કરી.
Word by Word
आवृताःcovered
आवृताः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-वृ (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
तमसाby darkness
तमसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतमस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental), एकवचन
रात्रौin the night
रात्रौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th/locative), एकवचन
प्रजाःcreatures
प्रजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन
तस्मात्therefore
तस्मात्:
Hetu (हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति हेत्वर्थे अव्ययीभूत-प्रयोगः (therefore/from that)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Karta (कर्ता)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय (reflexive adverb)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (again)
सृष्ट्वाhaving created
सृष्ट्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया
असुरान्Asuras
असुरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/accusative), बहुवचन
ततःthen
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formसमुच्चय/अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)
तनुम्a body
तनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन
अन्याम्another
अन्याम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; ‘तनुम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अपद्यतentered / assumed
अपद्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-पद् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन